*هفته گذشته فرصتي دست داد تا به بهانه برگزاري كلاس "آموزش روزنامه نگاري و خبر و گزارش نويسي"كه به همت دفتر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه هاي آزاد اسلامي استان مازندران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد بابل برگزار گرديد، با بچه هايي هم كلاس بشم كه همه شون انرژي مثبت بودند... شور و شوق جووني و ميل به خواستن همه حرفاشون بود...
قول داده بودم كه خلاصه اي از مطالبي كه تو كلاسشون تدريس كردم رو تو وبلاگم بزارم ...
سعي مي كنم حرفهاي گفته شده را در چند قسمت تقديم كنم : **مسافر تنها**
قسمت اول:
تعريف خبر:
اعلام و بيان وقايع جالب زندگي اجتماعي و نقل عقايد و افكار عمومي است.
عوامل يك خبر:
v اعلام واقعه: يك واقعه زماني جنبه خبري پيدا مي كند كه آشكار شود و ديگران از آن مطلع شوند.
v نخستين بيان: بعد از آشكار شدن خبر بايد چگونگي وقوع آن بيان شود تا كنجكاوي مخاطبان را ارضاء نمايد..
v واقعه عيني: خبر بايد با واقعيت همراه باشد و فاقد افسانه پردازي مي باشد.
v جالب بودن واقعه: خبرنگاران بايد نيازمنديها و علاقه هاي مخاطبان را در نظر بگيرند.
v عمومي و اجتماعي بودن واقعه: خبر بايد جنبه عمومي داشته باشد و در زندگي اكثريت مردم تأثير بگذارد.
خبرنگار كيست؟ كسي است كه به اتكا به ذوق و استعداد شخصي پس از گذراندن دور آموزش تخصصي وظيفه تهيه و جمع آوري و تنظيم اخبار و انتقال آن از طريق وسايل ارتباط جمعي (مطبوعات- راديو- تلويزيون- خبرگزاري) به مخاطبان را به عهده دارد.
صفات خبرنگار:
1- شم خبري: عده اي معتقداند كه استعداد و شم خبري ذاتي مي باشد مثلا كسي كه نقاشي مي كند ولي در عمل ثابت شده ذاتي نبوده و فني است و بر اساس تمرين و تكرار باعث بالا رفتن استعداد و شم خبري مي شود.
2- در مسير بودن خبر: يعني در جريان رويداد قرار گرفتن مي باشد.
3- لزوم تخصص: روزنامه نگاري يك رشته تخصصي مي باشد و در گذشته به اين شكل نبوده و اكنون تخصصي شده است مثلا يك خبرنگار هنري بايد مكاتب سينمائي را بشناسد.
4- تماس با مردم: تا زماني كه خبرنگار با مردم تماس نداشته باشد نيازها و افكار مردم را نمي توان دريافت زماني مي تواند نياز مردم را بشناسد كه با مردم ارتباط داشته باشد..
5- ايجاد صميميت: خبرنگار نمي تواند بدون صميميت و دوستي خبر تهيه كند پس بايد اعتماد طرف مقابل را جلب نمايد.
6- نگهداري نشاني منابع خبري: خبرنگار بايد دفترچه خاصي داشته باشد كه مشخصات تمام منابع خبري را بنويسد تا در مواقع ضروري به آنها دسترسي يابد.
7- بررسي اسناد و مدارك: هر خبرنگاري در حوزه اي كه كار مي كند بايد اسناد و مدارك مخصوص آن را داشته باشد. مثلاً اگر خبرنگار مالي هستيم در مورد مالياتها و هر آنچه كه مربوط ميشود به آن شخص و در جريان امر قرار بگيريم.
8- تكميل معلومات عمومي: خبرنگار بايد در حال تكميل معلومات خود باشد از طريق اينترنت مطبوعات مختلف – كتاب
9- سرعت و عمل: سرعت و عمل در كار خبري بسيار مهم مي باشد و خبرنگار بايد خبر را در فرصت اوليه به تحريريه برساند.
10-رعايت بي طرفي: خبرنگاري كه به نوعي بي طرفي را نقص كند اعتماد از او سلب مي شود.
11-رفتار اجتماعي مناسب خبرنگار: خبرنگار بايد ظاهري آراسته، مرتب و رعايت ادل و نزاكت را داشته باشد.
مفاهيم اساسي در خبر نويسي:
1- درستي و صحت خبر: خبر بايد درست و بر مبناي يك گزارش عيني باشد و گرنه قصه نويسي است و بايد به همان شكلي كه اتفاق افتاد نوشته شود نه به آن صورت كه خبرنگار مي خواهد.
2- صراحت و روشني خبر: خبر بايد واضح و از ابهام و كنايات به دور باشد و هنر خبرنگار در اين است كه اطلاعات صحيح را در زماني كه جمع آوري كرده و با بهترين نحو تنظيم نمايد و به مخاطبان انتقال دهد.
3- جامع و كامل بودن خبر: خبر بايد طوري تهيه و تنظيم شود كه هيچ سوالي براي خواننده بي پاسخ نماند و خبرنگار خود را به جاي مخاطب قرار دهد و سوالي ابهام داشته باشد برطرف كند و با جامعيت در اختيار مخاطبان قرار دهد و به پرسشهاي مربوط به عناصر خبر به طور كامل پاسخ داده شود.
صفات خبر خوب:
1- تازگي خبر: خبر بايد تازه و نو باشد و در اولين فرصت در اختيار مخاطبان قرار گيرد مثل سبزي و ميو ه تازه
2- جالب بودن خبر: خبري جالب است كه علاوه بر تازه بودن بايد توجه فوري و غير ارادي افراد را به خود معطوف سازد . مثل: سگ و انسان
3- صحت خبر: اگر خبرها با واقعيت منطبق نباشد اعتماد مردم سلب مي شود پس خبرنگار در زمان كسب و تهيه تنظيم خبر با بي طرفي و واقع بيني به رويداد نظر كند و به طور عيني و واقعي به مخاطب انتقال دهد.
چگونگي كسب خبر
1- دريافت خبر 2- جمع آوري خبر 3- كشف خبر 4- تحليل و تحقيق خبر
1- دريافت خبر: اين خبرها بدون مداخله خبرنگار به مطبوعات مي رسد مثل اعلاميه هاي دولتي، گزارش مصاحبه ها وكنفرانس مطبوعاتي
2- جمع آوري خبر: خبرنگار بايد به جستجو و جمع آوري خبر بپردازد مثل: خبرهاي مربوط به محصول هاي صنعتي، فعاليتهاي عمراني و اقدامات نوسازي اگر خبرنگار براي تهيه خبر مراجعه نكند مسئولان آن هيچ وقت مستقيماً براي انتشار آن در مطبوعات پيش قدم نمي شوند.
3- كشف خبـر: در برخي موارد اخبار محرمانه ومخفي است يعني نه تنها خبر ابهام دارد بلكه دارنده خبر به علل خاص خبرنگار را از دست يافتن بدان باز مي دارد بدين طريق خبر را عملاً منكر مي شود در اين حالت خبرنگار موظف است خبر را كشف كند و در اختيار روزنامه نگار بگذارد مثل : اخبار سياسي – قضائي
4- تحليل و تحقيق خبر: زماني كه براي كسب خبر منابع مستقيم وجود ندارد و خبرنگار مي تواند با بررسي دقيق اخبار موجود و مقايسه آنها با يكديگر به يك خبر مهم دست يابد خبرنگار اين خبرها را بايد با احتياط منتشر كند تا از لحاظ صحت عمل انتقادي بر آن وارد نباشد.
ارزش هاي خبر:
تعريف ارزش خبري: براي تشخيص اينكه در چه رويدادي ارزش تهيه گزارش را دارد نياز به معيارهاي است كه بتوان وقايع يا رويداد را ارزش يابي و گزارش جامعي از آن رويداد براي مخاطبان تهيه كرد اين معيارها گاه به تنهائي يا با تركيب با يكديگر يك واقعه را پديد مي آورند
1-ارزش دربرگير 2- ارزش شهرت 3- ارزش بزرگي 4- ارزش برخورد و تضاد 5- استثناء و شگفتي 6- ارزش تازگي 7- ارزش مجاورت
1- دربرگير: يعني بر روي تعداد زيادي از افراد جامعه تأثير در زمان حال و آينده داشته باشد ارزش دربرگيري ممكن است به منفعت يا ضرر افراد جامعه باشد و اين منفعت هم مي تواند به صورت مالي و معنوي باشد و حتي ضرر هم به صورت معنوي و مادي اين ارزش در برگيري مي تواند تأثير مستقيم يا غير مستقيم بر روي افراد جامعه داشته باشد.
1-1- منفعت :
مادي: مثال: شهريه دانشگاه آزاد اسلامي كاهش يافت.
معنوي:
1-2- ضرر:
مادي: مثال: شهريه دانشجويان دانشگاه آزاد افزايش يافت
معنوي: مثال: مدرك دانشگاه آزاد اعتبار ندارد (چون پول خرج مي كنيم)
1-3- تأثير مستقيم: مثال: وزارت نفت اعلام كرد قيمت بنزين افزايش يافت. (تأثير مستقيم دارد براي اشخاصي كه ماشين دارند)
1-4- تأثير غير مستقيم: مثال: وزارت نفت اعلام كرد قيمت بنزين افزايش يافت. (تأثير مستقيم دارد براي كساني كه ماشين ندارند)
1-5- تأثير در زمان حال و آينده: مثال: تعويض گذرنامه- تعويض شناسنامه
2- شهرت: اشخاص حقيقي و حقوقي و حتي برخي از اشياء هر گاه به خاطر فعاليتها و معروفيتشان در جامعه ملي و فرا ملي شناخته شده باشند ارزش خبري دارند شهرت ممكن است بار معنائي منفي و مثبت داشته باشد. مثال: بار منفي: صدام بار مثبت: پاستور كه واكسن را اختراع كرد.
3- بزرگي: اين ارزش خبر به اعداد و آمار مربوط مي باشد هر چقدر وزن و تعداد نفر بيشتر باشد ارزش خبر بيشتر است. مثال: مانند زلزله از نظر ريشتر و تعداد كشتگان
4- برخورد و تضاد: شامل برخورد بين گروهها، افراد، ملتها و حيوانات با يكديگر در طبيعت برخورد ممكن است به صورت فيزيكي(جسماني مانند: نيروهاي آمريكاي به شمال عراق حمله كردند) يا فكر (ايدئولوژي مانند: رييس جمهور آمريكا در نطقي ايدئولوژي ماركسيس حمله كرد و آن را بي اساس خواند)
5- ارزش استثناء و شگفتي: يعني رويدادهاي استثنائي را شامل مي شود دليل اهميت جالب بودن واقعه و تحريك حس كنجكاوي مخاطبان مي باشد. مانند: خانمي كه با دو سگ رانندگي مي كند
6- ارزش مجاورت: رويدادي كه بر اساس اهالي يك منطقه خبر است براي منطقه ديگر ارزش خبري يكسان ندارد هم ارزش جغرافياي داشته و هم ارزش معنوي
7- ارزش تازگي: هر چقدر خبر تازه تر باشد و در زمان كم تهيه شود و به مخاطبان انتقال يابد داراي ارزش زمان مي باشد دير مخابره كردن خبر ممكن است اعتبار و حيثيت موسسه خبري را زير سوال ببرد بنابر اين اگر خبري را خبرنگار با تلاش فراوان تهيه كرده و به موقع مخابره نشود ارزش تازگي خود را از دست مي دهد چون رقبا در مدد بهر برداري از كمترين فرصت هستند تا كسب اعتبار و جلب مخاطب نمايند.
عناصر خبر (مهم) به خبرنگار كمك مي كند تا مطالب را بهتر تهيه و تنظيم نمايد و به دفتر روزنامه ارائه بدهد عناصر خبر عبارتند از :كه- چه– كي –كجا- چگونه- چرا
عنصر كه : شخص يا اشخاصي را در بر مي گيرد . نام و نام خانوادگي- سن- جنس- تحصيلات- شغل
عنصر چه: يا چه موضوعي- محور اصلي خبر اصل رويداد است مانند: ارزشهاي در برگيري و برخورد مانند زمان جنگ، حواد ث طبيعي
عنصز كي: عنصر زمان بسيار مهم مي باشد مانند روز- ساعت- دقيقه – ثانيه
عنصر كجا: چه مكاني (شهرستان- شهر- استان- كوچه- طبقه – پلاك)به خبرنگار كمك مي كند چطور موضوعش را بنويسيد.
عنصر چگونه: چگونگي، چطور – چگونگي وقوع رويداد را در بر مي گيرد.
عنصر چرا: علت اتفاق را بررسي مي كند بيشتر در تفسير بكار مي رود.
گزينشگري خبر:
كساني كه در تحريريه رسانه هاي خبري در فرايند تهيه گزينش و ارائه پيامهاي خبري فعاليت دارند دروازبان خبر مي گويند
مدل ديويد وايت
روزنامه يا هر رسانه خبري نمي تواند خبر تمام رويدادهايي را كه توسط خبرگزاري ها مخابره شده يا خبرنگاران تهيه كرده اند چاپ و نشر كند بنابر اين انتخاب از تلكس هاي خبري و ارسال شده توسط خبرنگاران براي تهيه گزارش از يك رويداد وقاعي در جهت تأمين نياز خبري مخاطبان مي باشد. يعني بر اساس ارزش خبري گزينش و به دست مخاطب مي رسانيم
انواع خبر
اخبار انحصاري: شامل اخباري است كه براي اولين بار به وسيله خبرنگار تهيه مي شود و قبل از آنكه خبرنگاران رقيب به آن دست يابند منتشر مي گردد.
اخبار معمولي و عادي: شامل اخبار ضروري روز را مي گويند كه هر روز طبق معمول روزانه توسط خبرنگاران تهيه و به چاپ مي رسد تكرار اين اخبار به دليل برخي از حوادث و وقايع مورد علاقه خوانندگان مي باشد مثل اخبار مربوط به سينما و تأتر – برنامه هاي راديو و تلويزيون
اخبار ابتكاري: اگر روزنامه ها اخبار انحصاري و ابتكاري تهيه نكنند بين آنها هيچ تمايزي وجود ندارد به همين دليل خبرنگاران تلاش مي كنند در تهيه اخبار ابتكارات جديدي به كارببرند و با انتشار اخبار غير قابل انتظار خوانندگان بيشتري را جلب كنند اخبار ابتكاري هميشه جنبه استثنائي دارد و محصول استعداد و كوشش و تلاش خبرنگار مي باشد.
تعريف ليدر خبر؟ چكيده مهمترين مطلب كه در پارگراف اول آمده است. (چهل كلمه مي باشد)
نگارش ليد خبري كار بسيار مهم مي باشد كه خبرنگار بايد فوراً خوانند را در جريان مهم ترين قسمت رويداد قرار دهد.
اصول نگارش ليد:
1- ليد بايد چكيده مهم ترين مطلب را به صورت مشخص و معلوم بيان كند.
2- از نوشتن مطالب مبهم در ليد بايد خودداري كرد.
3- مطالب جزئي در ليد نبايد نوشته شود.
4- ليد خبر بايد حاوي يك يا حداكثر دو جمله باشد.
5- در نوشتن ليد نبايد تعداد كلمات از حدود 40 كلمه بيشتر باشد.
6- ليد نبايد با زمان يا مكان شروع شود مگر اين زمان و مكان اهميت ويژه اي داشته باشد.
انواع ليد
- ليد بر اساس عناصر خبر: 1- كه 2- چه 3- كي 4- خبر 5- چگونه 6- كجا
- كه: با معرفي شخص شروع مي شود. مثال: گورباچوف رهبر شوروي ديروز موافقت خود را براي برچيدن قدرتهاي بزرگ از جانب شوروي در خارج از خاك كشور اعلام كرد.
- ليد كجا: محل وقوع واقعه را بيان مي دارد. مثال: جاده رامهرمز بهبهان به علت بارندگي هاي 48 ساعت گذشته در استان خوزستان و جاري شدن سيل در چند نقطه جاده مسدود شد.
ليد كي: زمان وقوع واقعه را بيان مي دارد. مثال: از ساعت 6 صبح فردا طرح محدود ترافيك در مركز تهران به مورد اجرا در مي آيد.
ليد چرا: يا دليل رويداد مثال: به منظور تبادل فرهنگي و عرضه فرهنگ پر بار اسلامي نخستين دوره نمايشگاه بين المللي كتاب با حضور كشورهاي مختلف به ويژه كشورهاي اسلامي در سال آينده در تهران برگزار خواهد شد.
ليد چه: يا موضوع رويداد مثال: انفجار كپسول در شركت ايران گاز شعبه بندرعباس علاوه بر آتش سوزي و خسارت مالي دو كارگر را كشت و 7 تن را به شدت مجروح كرد.
ليد چگونگي: رويداد: با تأسيس دوره جديد آموزش پزشكي كمبود 20 هزار پزشك در كشور برطرف خواهد شد و ديگر نياز به رفتن به كشورهاي خارج نمي باشد.
- ليد بر اساس موضوع خبر :
1- ليد يك موضوعي: ليد مستقيم- ليد عمقي- ليد تشريحي – ليد سوال- ليد نقلي- ليد تمثيلي- ليد ادبي
- ليد مستقيم: ليدي است كه خبر به صورت ساده و مستقيم و بدون ابهام مي باشد.
- ليد عمقي: براي خبرهاي پيچيده به كار مي رود مانند: خبرهاي سياسي واقتصادي براي روشن شدن مطالب
- ليد تشريحي: نويسنده يا خبرنگار سعي دارد با تحريك احساسات خواننده را به خود جلب كند. مثل: گاز گرفتگي سال گذشته موجب خفه شدن شده بود يا ديدن بچه دوقلو كه شبيه قورباغه مي باشد.
- ليد سوال: با طرح يك سوال حس كنجكاوي خواننده را تحريك مي كند مثل: مردم تهران بي صبرانه منتظرند تا بدانند دولت براي جلوگيري از شيوع بيماري وبا در پايتخت چه تصميمي اتخاذ مي كند.
- ليد نقلي: استفاده كردن از نقل قول مستقيم از يك شخصيت مثل: من به طرف چوبه دار مي روم ولي به همه مردم بگوئيد كه بي گناهي را به خطاي ناكرده مجازت مي كنند اين آخرين گفته ي محكومي بود كه سحرگاهان امروز در زندان به دار مجازات آويخته شد.
- ليد تمثيلي: ليدي است كه با ضرب المثل به كار برده مي شود استفاده از اشعار و ضرب المثل
- ليد ادبي: از يك انديشه فلسفي يا ادبي استفاده مي شود. مثال: در زندگي ملتها هم مثل افراد لحظاتي از هوشياري پيش مي آيد كه يكباره بافت زندگي آينده آنان را زير و رو مي كند و تار وپود هستي ايشان را رنگ و روي ديگري مي دهد.
2- ليد چند موضوعي: ليد چند خبري- ليد فهرستي- ليد مرتبط يا مقايسه اي- ليد متراكم- ليد تاريخي
- ليد مرتبط يا مقايسه اي: رابطه علت و معلول را در ليد تأكيد دارد و اينكه يكي از آنها نتيجه ديگر مي باشد. مثال: به دليل سيل آمده در شهر گيلان هزاران نفر كشته شد.
- ليد متراكم: چند مسئله با درجه اهميت تقريباً مساوي كنار هم قرار مي گيرد. مثل : دوازده نفر كشته يا 50 ميليون خسارت
- ليد فهرستي: در اين نوع ليد موضوعات متعدد ولي داراي اهميت مساوي نوشته مي شود مثال: فروش ميوه در پياده روها ممنوع گرديد- ماهي جنوب از روز شنبه با نرخ ارزانتر به مردم فروش داده مي شود.
- ليد چند خبري: ليدي است كه براي چند خبر متفاوت كه حداقل از يك جهت داراي وجه اشتراك هستند
- ليد تاريخي
گزار نويسي(رپرتاژ):
يكي از شاخه هاي روزنامه نگاريست و شايد بتوان گفت يكي از بخش هاي روزنامه نگاري به حساب مي آيد در گزارش مجموعه اي از خبر محاسبه در خود گزارش داريم در نتيجه گزارشگر كسي است كه كار گزارش نويسي و خبرنويسي وارد باشد هر گاه واقعه اي جنبه نمايشي و توضيفي داشته باشد در يك صحنه تصويري مثل رژه، مسابقات ورزشي و غيره خبرنگار به عنوان ناظر جريان حضور دارد و به جاي مردمي كه نمي توانسته در آن واقعه حضور داشته باشد بجاي آنها مي بيند و مي شنود و براي مردم به طور دقيق و روشن بيان مي كند پس گزارش نويسي يك خبر تصويري وتوصيفي مي باشد و كساني كه واقعه را مي خوانند محيط وقوع رويداد را تصور كرده و مي ببيند او مانند يك تماشاگر است نه يك تماشاگر عادي بلكه بايد او با چشمهاي نكته بين خود در صف مقدم قرار گيرد.
مراحل عملي تهيه گزارش تحقيقي:
1- تهيه موضوع: توسط خبرنگار يا سر دبير موضوع مشخص مي شود.
2- مطالعه روي موضوع تعيين شده: شناخت منطقه محل و فردي كه گزارش مي خواهيم تهيه كنيم.
3- گفتگو با مردم: در موضوع تحقيقي مردم جايگاه بالائي دارند چون براي مردم مي نويسيم و در نقاط مختلف با مردم مصاحبه شود با طبقات مختلف مردم صبحت شود شغلهاي مختلف و نظرات مختلف در نظر گرفته شود.
4- گفتگو با كارشناسان: به گزارش تحقيقي فقط جنبه علمي مي دهد.
5- گفتگو با مسئولان: كساني كه به عنوان مسئول آن قسمت هستند.
6- اظهار نظر گزارشگر: بايد حد و مرز گزارشگر مشخص باشد و با نظر ديگران ادغام نشود.
7- نتيجه گيري:
· عده اي معتقداند كه بايد يك جمع بندي از مطالب خود داشته باشند و يك نتيجه گيري از مشكل و بهترين راه حل را ارائه بدهند.
خوانندگان بايد در مورد نتيجه گيري آنها اظهار نظر كنند و بيننده و خواننده را به فكر و انديشه وا دارند.
خصايص يك گزارش خوب
1- مشخص كردن محور اصلي گزارش
2- ايجاد تصوير كلي از موضوع گزارش در ذهن كه داراي يكپارچگي و پيوستگي باشد.
3- حفظ وحدت موضوع در گزارش يعني اگر درباره جنگ صحبت مي شود فقط درباره جنگ باشد و از موضوعات ديگري به كار برده نشود
4- تسلط در تشريح، توصيف و تجسم موضوع گزارش به توانائي گزارشگر بستگي دارد.
5- رعايت اصل كمي و كيفي گزارش (موضوع گزارش پر محتوي و مختصر باشد كه مخاطبان بتوانند نتيجه خوبي بگيرند طوري نباشد كه مردم خسته شوند و از خواندن ادامه منصرف شوند.
6- رعايت اصل بازگوئي در گزارش بازگو كننده تمام مسائل و موارد باشد كه شامل نظرات مردم يا هر كس ديگر
7- عدم پيش داوري: نبايد پيش داوري كند
8- بي طرفي در گزارش
9- كشاندن خواننده به طرف موضوع
10-توجه به خواستگاه خوانندگان ونياز هاي اساسي آنان
11-گزارش بايد معلومات خواننده را بالا ببرد.
12-شناخت آداب و رسوم جامعه و سنت هاي جامعه را بشناسيم و در گزارش به كسي توهين نكينم
تعريف خبر: اعلام و بيان وقايع جالب زندگي اجتماعي و نقل عقايد و افكار عمومي است.
تعريف تفسير يا اظهار نظر: عبارت است از قضاوت و اظهار نظر عقايد افراد درباره وقايع اجتماعي
تعريف تشريح: بيان مفضل و شرح عناصر عيني و چگونگي واقعه را آشكار مي سازد.
تفاوت خبر، تفسير و تشريح
خبر: در خبر نبايد و هيچ حقي نداريم در آن دخل و تصرف كنيم بلكه عين واقعه را بايد بيان كنيم و يك خبرنگار بايد وقايع را بي طرفانه بدون غرض ديدنيها و شنيدنيها را منتقل كند.
تفسير: مفسر يا نويسنده درباره رويدادي كه احتمالاً خبر آن جداگانه منتشر شده اظهار نظر مي كنند و در نوشته هايش استنباط، انديشه و قضاوت شخصي خود را بيان مي كند مي تواند از نظريه ديگران كه مورد قبول اوست استفاده كند. در تفسير نويسنده ممكن است موضوعي را رد يا از آن حمايت كند به طور كلي تفسير در رده بندي مقاله هاي روزنامه نگاري قرار مي گيرد و نظر نويسنده در مورد يك رويداد است و در آن به عنصر خبري چرا پاسخ داده مي شود.
تشريح خبر: منظور بيان مفصل و مشروح عناصر عيني و واقعه يك رويداد كه خبرنگار حقي ندارد نظرات شخصي خود را در آن بيان كند در واقعه به عناصر چرا و چگونه تواماً پاسخ مي گويد.
تيتر
مهمترين پيام خبر بطور خلاصه و فشرده و بمنظور ترغيب خواننده براي خواندن ليد و متن را تيتر گويند.
اصول و قواعد نگارش تيتر:
1- بايد ساده و روان باشد
2- بايد روشن و دقيق باشد
3- بايد با متن خبر تطبيق كند
4- بايدخلاصه مهمترين مطلب خبر باشد
5- بايد زنده و جاويد و حالت دايناميك (Dynamic) داشته باشد.
6- بايد با شرح خبر تناسب باشد
7- بايد مستقل از خبر باشد
8- نبايد كلمات تكراري داشته باشد
9- بايد با حداقل كلمه حداكثر معني و مفهوم را بيان كند
10-تيتر بايد تأثير ايجاد شده اش با تأثير مورد نظر تطبيق كند
11-از نوشتن تيترهاي منفي بايد اجتناب كند
12-از نوشتن تيترهاي سوالي بايد خودداري كرد
13- انتخاب فعل مناسب كلمه موفقيت در نگارش تيتر است.
14-از نوشتن حرف اضافه در ابتداي تير بايد خود داري كرد
15-فعل بكار رفته در تيتر بايد از افعال معلوم باشد.
اجزاي تيتر را تعريف كنيد: تيتر نويس به منظور ايجاد جذابيت و افزايش كنش ظاهري مطلب به غير از تيتر اصلي تيترهاي ديگري را با حروف كوچكتر در بالا و پايين تيتر اصلي مي نويسد.
روتيتر: تيتري است بالاي تيتر اصلي نوشته مي شود.
خلاصه تيتر: حروف تيترهاي خلاصه از انواع تيترهاي ديگر كوچكتر بوده براي مشخص كردن آن از ستاره يا دايره سياه استفاده مي شود و گاهي در درون كادر قرار مي گيرد.
ميان تيتر: معمولاً در وسط خبرهاي طولاني براي تفكيك بكار مي رود.
سبك هاي خبر: خبرنگاران بايد بعد از شناختن خبر و جمع آوري اطلاعات، مطالب را در قالب بسته بنديهاي جذاب به مخاطبان ارائه دهد و پس او قدر جذابتر و محتواي آن پربارتر باشد شمار مشتريان و ميزان تأثيرش بيشتر مي شود و بر عكس
ويژگيهاي سبك هرم وارونه يا معكوس: 1- مهمترين مطلب در ابتدا قرار مي گيرد 2- موثرترين و كارآفرين ترين روش انتقال اطلاعات 3- كم ارزش ترين در انتها قرار مي گيرد 4- در زمان خواندن روزنامه بين 20 تا 60 دقيقه بيشترين حجم خبر را به خواننده منتقل مي كند..
مزاياي استفاده از سبك هرم وارونه در سبك خبر نويسي: 1- در ابتدا خلاصه مهم ترين مطلب قرار مي گيرد 2- زمان كمتري براي دريافت مطلب لازم است 3- خواننده را خسته نمي كند 4- حس كنجكاوي خواننده را تحريك مي كند 5- خواننده را به خواندن خبر ترغيب مي كند 6- كار دبيران و سر دبيران را راحت مي كند 7- متن خبر بر پايه ارزش مطالب تنظيم مي گردد. 8- كار فني و ماكت بندي را ساده مي كند.
معايب سبك هرم وارونه: 1- احتمال دارد خواننده را از خواندن بقيه خبر باز دارد 2- بعلت خلاصه شدن ممكن است برخي از اطلاعات از متن حذف شود 3- در بعضي از موارد مخصوصاً در مورد خبرهاي طولاني آنچه در ابتدا گفته ميشود دوباره در متن خبر تكرار مي گردد 4- اعمال نظر خبرنگار در اين نوع سبك زياد است.
سبك تاريخي: 1- مطالب بر اساس ارزش آنها نوشته نمي شود 2- مطالب همانطور كه اتفاق افتاده بايد بيان شود 3- براي مطالب خبري روز مناسب نيست در تهيه مقالات و گزارش تحقيقي مي شود مورد استفاده قرار گيرد در جملات هفتگي استفاده از آن قابل قبول تر است.
مزاياي استفاده از سبك تاريخي: 1- مطالب كاملتر بيان مي شود 2- اعمال نظر خبرنگار در دخل و تصرف و برجسته كردن مطالب كمتر است.
معايب سبك تاريخي: 1- زمان بيشتري براي دريافت مهمترين مطلب لازم است 2-خواننده را خسته مي كند 3- از لحاظ تيتر نويسي و ماكت بندي كار را مشكل مي كند 4- ترغيب خواننده به خواندن خبر با توجه به ميزان كم سوادان كمتر است.
سبك بازگشت به عقب: مطالب از نو به سمت كهنه نوشته مي شود يعني آخرين خبر در ابتدا گفته ميشود و سوابق امر در انتها آورده مي شود.
سبك تشريحي: اين شيوه از نگارش نسبت با سبكهاي ديگر كاربرد كمتري دارد و در خبرهاي طولاني استفاده مي شود پس از ذكر هر قسمت از خبر اطلاعات تكميلي ارائه مي شود اين اطلاعات مي تواند سابقه خبر اطلاعات شخصي خبرنگار كه موجب روشن شدن مطلب شود
سبك پايان شگفت انگيز: سبكي كه ليد ندارد قسمتهاي مختلف خبر طوري تنظيم مي شود كه به قسمت جذاب و شگفت انگيز و شيرين خاتمه يابد و در واقع خبر در قسمت انتهاي براي مخاطبان گشوده مي شود اين شيوه نگارش براي خبرهاي كوتاه مناسب است.
انواع روزنامهنگاري
1- روزنامه نگاري آزادي گرا: بعد از جنگ جهاني اول تا اواسط دهه 1960 را در بر مي گيرد و بر گزارش واقعيتها استوار مي باشد. اين روزنامه نگاري به 4 دسته تقسيم مي شود.
(1- روزنامه نگاري عيني 2- روزنامه نگاري تشريحي 3- روزنامه نگاري عمقي 4- روزنامه نگاري تحقيقي)
1-1- روزنامه نگاري عيني: والتر ليپمن در سال 1920 تحقيقي به سنجش صحت اخبار نيويورك تايمز پرداخت و در آخر پژوهش به جهت گيري هاي شخصي و گزارش مقرضانه خبرنگاران اين روزنامه انتقاد كرد و عقيده داشت اخبار همانگونه كه اتفاق مي افتد مورد توجه نبوده بلكه آنطور كه خبرنگاران دوست داشته اند مطرح مي شده ليپمن به روزنامه نگاري واقعيت جو وعيني گرا توجه داشت وتأثير ندادن احساسات و تمايلات و علاقه هاي شخصي توجه داشت و عقيده داشت كه اخبار بايد بدون بي طرفي منتشر شود و گاهي اوقات به اين روزنامه نگاري مخالف جو هم گفته مي شود.
1-2- روزنامهنگاري تشريحي: در سال 1922 و با انتشار هفته نامه تايم نامگذاري شد روزنامه نگاران اين هفته عقيده داشتند اخبار روزانه درباره رويدادها، نيازهاي خوانندگان را ارضاء نمي كنه و عقيده داشتند كه گزارشهاي خبري به صورت دقيق تر در اختيار مخاطبان قرار بايد بگيرد بنابر اين به تفسير، تشريح و تجزيه و تحليل اخبار به طور دقيق مي پرداختند.
1-3- روزنامهنگاري عمقي: از طرفداران اين روزنامه نگاري ميخائيل كاپ مي باشد و روزنامه نگاران آمريكائي براي كاملتر كردن گزارشهاي خبري به بررسي عمقي مطالب مي پرداختند و زمان زيادي صرف مطالعه و بررسي رويداد مي گذاشتند تا گزارش خبري دقيق و كامل در اختيار مخاطبان قرار بگيرد. انتقاد وارد شده به اين روزنامه نگاري: 1- وقت زيادي نياز بود براي كامل كردن اطلاعات 2- نياز به وسعت انتشار در صفحات نشريه بود.
1-4- روزنامهنگاري تحقيقي: از سال 1970 توسط كارل برن نشتاين و باب ود وارد مطرح شده اين روزنامه نگاري بيشتر وقايع سياسي توجه داشت و خبرنگاران پوشش هاي فراواني براي كسب واقعيت تلاش مي كردند كه اطلاعاتي كه مخفي مانده آشكار نمايند و مخاطبان را در اين زمينه مطالعه سازند.
2- روزنامه نگاري انتقاد گرا: در اين نوع روزنامه نگاري به خبرنگاري متعهد و مدافع گر توجه دارد در واقع به جاي تمركز به اخبار بر روي آزادي و عينيت ومسئوليت وتعهد وسايل ارتباط جمعي تكيه دارد. به سه دسته تقسيم مي شود. (1- روزنامه نگاري زير زميني يا اعتراض گر 2- روزنامه نگاري متعهد :2-1- روزنامه نگاري مدافع گر 2-2- روزنامه نگاري مشاركت جو3- روزنامه نگاري نوين)
2-1- روزنامه نگاري زير زميني يا اعتراض گر: در فاصله سال هاي 1964 تا 73 مطرح بود توسط دانشجويان جوان كه مخالف با وضع مستقر و ارزشهاي سياسي، اجتماعي مورد حمايت نظام آمريكا صورت گرفت اين نشريات 4 صفحه اي با قد كوچك منتشر مي شد كه مخالفت خود را نسبت به تبعيض نژادي، ادامه جنگ ويتنام، معيارهاي مادي جامعه مصرفي، نا برابري زنان و مردان و آلودگي محيط زيست مطرح بود و به مطبوعات زير زميني معروف بودند ولي كارشان غير قانوني نبود در اين روزنامه نگاري به روزنامه نگاري اعتراض گر معروف بود.
2-2- روزنامه متعهد:
2-2-1- مدافع گر: كه نقش دفاعي به عهده دارند و بر مبناي هدفها و مقاصد موردنظر در مورد رويدادها و مسائل خاص سياسي و اجتماعي موضعگيري ميكردند.
2-2-2- رونامهنگاري مشاركتجو: در واقع روزنامهنگاران درجريان رويداد اجتماعي و سياسي مشاركت فعالانه داشتند بطوري كه روزنامهنگار با توجه به مسئوليت و تعهد اجتماعي خويش درگير واقعيت ميشد
2-3- روزنامهنگاري نوين: در سال 1908 توسط تام ولف مورد توجه بود. كاربرد اين كسب داستانهاي تخيلي بلند و كوتاه مطرح بود هم از واقعيت عيني رونامهنگاري و هم واقعيت ذهني در داستان استفاده ميشد.
ويژگيهاي كسب روزنامهنگاري نوين
1- توجه به شخصيت فردي: روزنامهنگار با مصاحبههاي پياپي با مصاحبهشوندگان سعي ميشود احساسات آنان را در زمان وقوع اتفاق ثبت شود.
2- بيان جزئيات نمادي: توجه به طرز لباس پوشيدن، حركات، عادات غذا خوردن، راه رفتن، و محل زندگي براي آشنايي بيشتر مخاطبان
3- گفتوشنود وسيع: منظور اين ميباشد كه گفتههاي مصاحبهشوندهها عيناً و به طور مستقيم نقل گردد.
4- توصيف صحنه به صحنه: اين گزارشها به درد مجلات ماهانه و فصلي و يا كتابنگاري مورد توجه است و بيش از هر چيز به واقعيت ذهني توجه دارد و از عينيگرايي فاصله ميگيرد و انتقادي كه وارد است خبرنگار نميتواند هفتهها و ماهها براي تهيه يكگزارش زمان بگذارد.
.... ادامه دارد
